| Transport |  |
Transport w obrębie folwarku i ziemi chłopskiej odbywał się głównie przy zastosowaniu wozów. Były to tzw. wozy nie obute - czyli pozbawione obręczy metalowych |
| na kołach. Takie zabezpieczenia
wzmacniające koła miały zastosowanie, gdy przewożono
towary na większe odległości. Wozy w XVI wieku
podobnie jak dziś można było dostosować do transportu
określonych ładunków np. stosując deski do nawozu a
drabinę do siana. W czasach nowożytnych wozy zyskały
pewne znane już wcześniej udoskonalenie techniczne :
ruchomy przodek, który zwiększał ruchliwość tych
pojazdów. Chyba większość wozów na ziemiach Korony i
Wielkiego Księstwa Litewskiego była tak skonstruowana.
Do zaprzęgu wykorzystywano parę koni lub wołów.
Folwark szlachecki posiadał swoje wozy z obsługą składającą
się z czeladzi dworskiej ( robotników ), lub też
korzystał z wozów chłopskich. Chłopi w ramach pańszczyzny,
lub robocizny zwanej przewozem musieli z towarami pana (
najczęściej zbożem ) pokonywać duże dystanse. Było
to jedno z najbardziej ciążących na chłopach świadczeń.
Zwykle głównym punktem takich wypraw były przystanie
nad spławnymi rzekami. Obliczenia dla Mazowsza i części
Wielkopolski wykazały, że transport lądowy ( zboża )
organizowany przez mieszczan był opłacalny, gdy odległości
pokonywane przez wozy nie przekraczały 50 km. Jeśli różnica
w cenie towaru między rejonem produkcji a miejscem
sprzedaży była znaczna, to zasięg opłacalności dla
transportu mieszczańskiego wzrosnąć mógł do 100 km.
Szlachta dzięki wykorzystywaniu chłopów pańszczyźnianych
zapewniała sobie opłacalność przewozu zboża na odległość
140 km. W źródłach znaleźć można relacje o
wyprawach kilkuset kilometrowych ze zbożem np. z dóbr
na Ukrainie nad Bug. Warto zobaczyć : Transport i
handel, oraz opinię
jezuity Marcina Śmigleckiego o podwodach chłopskich w źródłach. Warto zobaczyć : wóz kupiecki w drodze ( 29 KB ) - chłopi stosowali zapewne podobne sposoby przewożenia towarów. ( Ilustracja powyżej to fragment drzeworytu z pracy Piotra Crescentyna, O pomnożeniu i rozkrzewieniu wszelakich pożytków, Kraków 1571. Jego pełna wersja znajduje się w GALERII. Ilustracja przedstawiająca wóz kupiecki z : Z. Gloger, Encyklopedia staropolska ilustrowana, t. II, Warszawa 1972, s. 234; drzeworyt ten był wyrzeźbiony na dnie beczułki kupieckiej ). |
||
| Do góry | ||
