FOLWARK SZLACHECKI I CHŁOPI W

 

POLSCE XVI WIEKU

 
TECHNIKA UPRAWY
I NARZĘDZIA:
Orka Bronowanie Siew Zbiór plonów
Młócenie Transport Trójpolówka Produkcja zbóż
Produkcja innych roślin i ogrodnictwo
Orka Budowa pługa z XVI wieku. Najważniejszym ze stosowanych w XVI wieku zabiegów agrotechnicznych była orka. Dokonywano jej przy pomocy pługa koleśnego czyli z kołami
( na ilustracji ). Na terenie Korony był on najczęściej spotykany. Podstawowymi jego częściami były : odkładnica ( c ), lemiesz ( b ), płoza ( a ) i krój ( d ). Narzędzie to wykonane było z drewna ( szkielet ), tylko lemiesz miało żelazny. Czasami i okucia kół były metalowe. Do poruszania pługów starano się wykorzystać zwierzęta mające dużą siłę uciągu - najczęściej : woły lub konie ( więcej w : Hodowli zwierząt ). Narzędzia te nie były doskonałe i słabo przerzucały ziemię. Przed siewem pole zaorywano 2 - 3 razy. Oblicza się, że na zaoranie gospodarstwa o wielkości 0,5 łana ( około 8,5 ha ) potrzeba było około 25 - 30 dni. W Wielkim Księstwie Litewskim i na ziemiach ruskich często używano sochy. Na lekkich glebach z powodzeniem można było zastosować płużycę czyli pług bez przodka i kół. Poniżej fragment drzeworytu przedstawiający orkę końmi. Zabiegu tego dokonywali
Orka pługiem koleśnym przy pomocy koni - fragment drzeworytu z XVI w. najczęściej chłopi - poddani pana w ramach pańszczyzny sprzężajnej. Często folwark posiadał własne narzędzia do przeprowadzenia orki. Czasami zastosowanie znajdowało jeszcze radło, które praktycznie przecinało tylko ziemię nie powodując jej wzruszenia.
Więcej drzeworytów przedstawiających orkę znajduje się w GALERII.
( Ilustracja powyżej to fragment drzeworytu z pracy Piotra Crescentyna,
O pomnożeniu i rozkrzewieniu wszelakich pożytków, Kraków 1571. )
Do góry  

FOLWARK SZLACHECKI Podstawowe wiadomości Geneza rozwoju Pracownicy folwarku
( strona główna ) Dwór szlachecki Zabudowania gospodarcze Hodowla zwierząt
Produkcja roślin Techniki uprawy i narzędzia Trójpolówka
Handel i transport Ceny i płace w XVI wieku Wybór źródeł
CHŁOPI W POLSCE XVI W. Podział ludności wsi Sytuacja prawna chłopów Obowiązki chłopów
( strona główna ) Mieszkanie Pożywienie Ubiór
  Reformacja a chłopi Bibliografia i linki Polska w XVI wieku
GALERIA DRZEWORYTÓW ( strona główna )    
Ó Autor Strony