| Orka |  |
Najważniejszym ze stosowanych w XVI wieku zabiegów agrotechnicznych była orka. Dokonywano jej przy pomocy pługa koleśnego czyli z kołami | |
| ( na ilustracji ). Na terenie Korony był on najczęściej spotykany. Podstawowymi jego częściami były : odkładnica ( c ), lemiesz ( b ), płoza ( a ) i krój ( d ). Narzędzie to wykonane było z drewna ( szkielet ), tylko lemiesz miało żelazny. Czasami i okucia kół były metalowe. Do poruszania pługów starano się wykorzystać zwierzęta mające dużą siłę uciągu - najczęściej : woły lub konie ( więcej w : Hodowli zwierząt ). Narzędzia te nie były doskonałe i słabo przerzucały ziemię. Przed siewem pole zaorywano 2 - 3 razy. Oblicza się, że na zaoranie gospodarstwa o wielkości 0,5 łana ( około 8,5 ha ) potrzeba było około 25 - 30 dni. W Wielkim Księstwie Litewskim i na ziemiach ruskich często używano sochy. Na lekkich glebach z powodzeniem można było zastosować płużycę czyli pług bez przodka i kół. Poniżej fragment drzeworytu przedstawiający orkę końmi. Zabiegu tego dokonywali | |||
 |
najczęściej chłopi - poddani pana w ramach pańszczyzny sprzężajnej. Często folwark posiadał własne narzędzia do przeprowadzenia orki. Czasami zastosowanie znajdowało jeszcze radło, które praktycznie przecinało tylko ziemię nie powodując jej wzruszenia. | ||
| Więcej drzeworytów przedstawiających
orkę znajduje się w GALERII. ( Ilustracja powyżej to fragment drzeworytu z pracy Piotra Crescentyna, O pomnożeniu i rozkrzewieniu wszelakich pożytków, Kraków 1571. ) |
|||
| Do góry | |||