FOLWARK SZLACHECKI I CHŁOPI W

 

POLSCE XVI WIEKU

 
ZABUDOWANIA GOSPODARCZE FOLWARKU SZLACHECKIEGO CZ. II - MŁYN
  Młyn Uwagi ogólne Gumno
Młyn Ze względu na dominująca produkcję zboża w gospodarce folwarcznej i chłopskiej, młyn był jednym z najważniejszych obiektów gospodarczych służących jego przetwarzaniu. Pod względem napędu stosowanego do poruszania kamieni młyńskich wyróżnić można :
  1. Młyny napędzane wiatrem. Dominowały na terenach nizinnych ( Wielkopolska, Kujawy, Mazowsze, Pomorze ). Dane mówią o liczbie 116 takich młynów działających w województwie płockim w 1563 roku. Stanowiło to 47 % wszystkich młynów działających na tamtych terenach.
  2. Młyny napędzane przez zwierzęta chodzące w kieracie - woły lub konie. Ten rodzaj młyna należał do rzadkości.
  3. Młyny napędzane wodą - najczęściej spotykane, jeden przypadał już na dwie - trzy wsie. Oczywiście obiekty te w XVI wieku nie były tak duże jak obecnie działające młyny, a ich możliwości przemiału także były bardzo małe. Ze względu na sposób wykorzystania energii wody młyny można podzielić na :
 
  • Napędzane kołem podsiębiernym - czyli wodą przepływającą pod kołem. Tego rodzaju konstrukcje znane były już w średniowieczu a w czasach nowożytnych zaczęły ustępować młynom z kołem nadsiębiernym.
  • Napędzane kołem nadsiębiernym - czyli przez wodę spadającą na koło. Ten typ młyna działał lepiej, stąd można było go coraz częściej spotkać w XVI wieku i później.
Młyn z kołem nadsiębiernym i zbiornikiem wody - drzeworyt z XVI w. Zamieszczony tutaj drzeworyt pokazuje właśnie zasadę działania młyna o napędzie nadsiębiernym. Wodę piętrzono celowo, by uniezależnić się od jej okresowo niskiego poziomu i zwiększyć ilość otrzymywanej energii.
Młyn mógł należeć do pana wsi, lub też do młynarza ( więcej o tej grupie mieszkańców wsi znajduje się w :
Podziale ludności wsi ). Ze względu na opłacalność przemiału starano się wymusić na chłopach korzystanie z młynów będących własnością szlachty.
Warto zapoznać się z
młóceniem zboża - czyli pozyskiwaniem ziarna ze snopów.
Do góry ( Drzeworyt z pracy Piotra Crescentyna, O pomnożeniu i rozkrzewieniu wszelakich pożytków, Kraków 1571. )

FOLWARK SZLACHECKI Podstawowe wiadomości Geneza rozwoju Pracownicy folwarku
( strona główna ) Dwór szlachecki Zabudowania gospodarcze Hodowla zwierząt
Produkcja roślin Techniki uprawy i narzędzia Trójpolówka
Handel i transport Ceny i płace w XVI wieku Wybór źródeł
CHŁOPI W POLSCE XVI W. Podział ludności wsi Sytuacja prawna chłopów Obowiązki chłopów
( strona główna ) Mieszkanie Pożywienie Ubiór
  Reformacja a chłopi Bibliografia i linki Polska w XVI wieku
GALERIA DRZEWORYTÓW ( strona główna )    
Ó Autor Strony