FOLWARK SZLACHECKI I CHŁOPI W

 

POLSCE XVI WIEKU

 
PŁACE I CENY W XVI WIEKU Problem cen i płac w XVI wieku
Aby zrozumieć jak opłacalna była produkcja rolnicza ( szczególnie zbóż ) w XVI wieku należy zapoznać się z podstawowymi wiadomościami o cenach i płacach w omawianym okresie.
TABELA I : CENY I PŁACE W XVI WIEKU. ( 1 ZŁ = 30 GROSZY ).
PŁACE CENY PRODUKTÓW ROLNYCH
Funkcja Okres Płaca / za
okres
Data Rodzaj towaru
i miara
Cena
robotnik bez
kwalifikacji
pocz. XVI w.
1,5 gr. / d. Pocz. XVI w. ćwiertnia 1 żyta 10 gr.
robotnik bez
kwalifikacji
kon. XVI w. 3 gr. / d.
1540 -1550 ćwiertnia żyta 20 gr.
tragarz 2 1591 / Gdańsk 4,5 gr. 1590 ćwiertnia żyta 45 - 50 gr.
pasterz wołów 1572 1 zł. 6gr. / r. pocz. XVI w. ćwiertnia pszenicy
12 - 13 gr.
dziewka folwarczna 1525 1 zł 5 gr. / r. kon. XVI w. ćwiertnia pszenicy ponad 50 gr.
cieśla okrętowy 3 1578 7,5 zł / m. 1525 / Kraków koń / sztuka 270 gr.
dworka 4 1525 1 zł 15 gr./ r 1550 / Kraków koń / sztuka 480 gr.
podstarości 4 1525 10 zł / r. pocz. XVI w. para butów 10 gr.
pisarz 4 1525 2 zł / r. 1590 para butów 20 gr.
właściciel folwarku 5 1560 - 1570 186 zł / r.
1561 wół roboczy 100 gr.
kmieć 6 1560 - 1570 30 zł / r. 1561 gęś 2 gr.
OZNACZENIA : d - dzień, m - miesiąc, r - rok; kon. - koniec, pocz. - początek
1 Ćwiertnia jednostka pomiaru masy - 133 -136 litrów lub 101 kg żyta.
2 Tragarz otrzymywał tę sumę za wniesienie 1 łaszta zboża ( około 2 ton ) na wysokość
pierwszego piętra spichrza .
3 Cieśla okrętowy w Gdańsku.
4 Dworka - czyli przełożona żeńskiego personelu na folwarku. Podstarości i pisarz byli urzędnikami na większych folwarkach. Podane tutaj wynagrodzenia nie obejmują dodatkowych dochodów w postaci naturalnej ( np. zboże ) otrzymywanych od pracodawcy.
5 Mowa tutaj o przeciętnym szlachcicu, gospodarującym na około 3,5 łanowym majątku. Dochód netto.
6 Roczny szacunkowy dochód netto kmiecia z gospodarstwa jednołanowego.

Dane za : Bogucka M.,
Gdańscy ludzie morza w XVI - XVIII w., Gdańsk 1984, s. 114; Ihnatowicz I., Mączak A., Zientara B., Żarnowski J., Społeczeństwo polskie od X do XX wieku, Warszawa 1988, s. 253;
Wyczański A., Wieś polskiego odrodzenia, Warszawa 1969, s. 67, 68;

 

Problem z cenami i płacami Ceny i płace nawet na tym samym terenie mogły się znacznie różnić - nawet o kilkadziesiąt procent np. w Gdańsku płace w XVI wieku były zawsze wyższe ( do 15 % ). Dodatkowo w związku z tzw. rewolucją cen wszystkie towary w XVI wieku znacznie drożały. By zrozumieć jaką wartość miały określone kwoty płac trzeba je zawsze porównywać z cenami w tym samym rejonie państwa i w tym samym czasie. Takie postępowanie nie jest możliwe w każdym wypadku np. z powodu z braku źródeł. W tabeli powyżej zawarto pewne dane liczbowe, które mogą pomóc zdobyć rozeznanie odnośnie wartości pieniądza w XVI wieku.
Do góry  

FOLWARK SZLACHECKI Podstawowe wiadomości Geneza rozwoju Pracownicy folwarku
( strona główna ) Dwór szlachecki Zabudowania gospodarcze Hodowla zwierząt
Produkcja roślin Techniki uprawy i narzędzia Trójpolówka
Handel i transport Ceny i płace w XVI wieku Wybór źródeł
CHŁOPI W POLSCE XVI W. Podział ludności wsi Sytuacja prawna chłopów Obowiązki chłopów
( strona główna ) Mieszkanie Pożywienie Ubiór
  Reformacja a chłopi Bibliografia i linki Polska w XVI wieku
GALERIA DRZEWORYTÓW ( strona główna )    
Autor Strony Ó