| Uwagi ogólne | Dla XVI wieku i późniejszego
okresu można wymienić kilka charakterystycznych cech ówczesnego
mieszkania i budownictwa:
Okna były małe, zasłonięte pęcherzami zwierzęcymi, ale już często w XVI w. spotkać można szkło w oknach chałup. |
||
| Chałupa kmieca | Wygląd mieszkania chłopskiego uzależniony był w znacznym stopniu od zamożności ich właściciela. Bogaci chłopi mieszkali w swoich chałupach a najbiedniejsi mieszkańcy wsi - komornicy i ludzie luźni u swoich aktualnych gospodarzy ( wyjaśnienie pojęć na stronie Podział ludności wsi ). Chałupa zamożnego kmiecia wyglądało w przybliżeniu tak ( jest to rekonstrukcja wyglądu z XVII wieku ). Obok znajduje się jej plan. | ||
 |
 |
||
| Jak widać był to długi budynek z małymi oknami i podcieniem. Kryty oczywiście słomą, tylko zamożniejsze dwory kryto drewnianą dachówką. Spore rozmiary wynikały z potrzeby przechowywania części inwentarza żywego a nawet cennych narzędzi - służyła do tego obszerna sień. Porównanie planu tej chałupy z planem domostwa komornika z tych samych terenów wykazuje znacznie większe rozmiary kmiecego budynku. Wykonany jest on w sposób tak zwany amfiladowy - czyli, że do jednego pomieszczenia przechodzi się z drugiego. Izba, która miała wymiar 6 x 5 metrów była głównym pomieszczeniem chałupy. | |||
| Chałupa kmieca w Prusach Królewskich |  |
Właściciele większych gospodarstw stawiali nieco odmienne budynki. Centralne miejsce w nich stanowiła sień. Po jednej jej stronie znajdowała się izba wraz z komorą, a po drugiej - pomieszczenia gospodarcze. Sień zajmowała w nich dwie kondygnacje i miała wjazd od strony podcienia. Nad nim znajdował się spichrz. Po drugiej stronie chałupy mieściła się grupa pomieszczeń służących do mieszkania i być może w razie | |
| potrzeby przechowywania
określonych rzeczy. Także poddasze można było
wykorzystać do magazynowania. Na większości terenów w
kraju spotykamy jednak taki rodzaj chałup jak te
zaprezentowane na początku tej strony. Można zobaczyć plan chałupy znajdującej się powyżej. Warto porównać wygląd chałup z dworkiem szlacheckim. W GALERII zamieszczono rysunki kilku domostw chłopskich. |
|||
| Wyposażenie chałupy | Wyposażenie domostwa chłopskiego
nie było zbyt bogate. Można wymienić następujące
jego elementy : ława, skrzynie zastępujące dzisiejsze
szafy, stołki i stoły - te rzadko. Na ławie lub na
klepisku sypiano, izolując się od podłogi słomą. Pościel
była zazwyczaj wykonana z lnu. W nielicznych domach na
Pomorzu mogły znajdować się zegary. Chałupa chłopska
służyła do przechowywania tego wszystkiego, co zostało
wyprodukowane w gospodarstwie. Stosowano tutaj np. beczki
słomiane na zboże. W izbie spotkać można było
wszelkiego typu drobny sprzęt rzemieślniczy służący
do napraw, tkactwa itd. Wyposażenie chałupy warto porównać
z wnętrzem dworu szlacheckiego. W GALERII znajdują się drzeworyty ukazujące wyposażenie gospodarstwa domowego. |
||
| Do góry | |||
